Leszek Engelking
Laureat nagrody Gratias Agit 2022
Mało kto przybliżył polskim czytelnikom literaturę czeską w tak szerokim zakresie jak Leszek Engelking (1955-2022). Poeta, prozaik, krytyk literacki i wykładowca akademicki poświęcił znaczną część swojego życia zawodowego udostępnianiu literatury czeskiej polskim odbiorcom, stając się jednym z jej najwybitniejszych ambasadorów w Polsce.
Zakres jego działalności translatorskiej był wyjątkowy. Na język polski przełożył utwory Jáchyma Topola, Danieli Hodrovej, Michala Ajvaza, Ladislava Klímy, Egona Bondy’ego, Ivana Wernischa, Ivana Blatnego, Miroslava Holuba, Jaroslava Seiferta czy Zdeňka Jirotki. Nie była to jednak wyłącznie translacja słów z jednego języka na drugi. Engelking prezentował czeskich autorów, interpretował ich twórczość i umieszczał ją w szerszym kontekście literackim. Za przekład powieści Siostra Jáchyma Topola otrzymał w 2003 roku prestiżową nagrodę miesięcznika Literatura na Świecie.
Z Republiką Czeską łączyły go również silne więzi osobiste i akademickie. Wielokrotnie wykładał na Uniwersytecie Palackiego w Ołomuńcu i blisko współpracował z czeskim poetą i tłumaczem Václavem Burianem. Za popularyzację literatury czeskiej już w 2003 roku otrzymał nagrodę Premia Bohemica, a zwieńczeniem jego wieloletniej działalności było uhonorowanie go w 2006 roku prestiżowym polskim odznaczeniem Zasłużony dla Kultury Polskiej.
Leszek Engelking był prawdziwym budowniczym mostów między kulturą czeską i polską. Dzięki jego talentowi, erudycji i życiowej pasji czeska literatura zyskiwała w Polsce nowych czytelników i nowe znaczenia, a kultura czeska znalazła w nim niezwykle oddanego i przekonującego rzecznika.
