Türkiye’de e-ticaret sektörü uzun süredir güçlü bir büyüme dinamiği sergilemektedir. Resmî istatistiklere göre, 2025 yılında çevrim içi işlem hacmi yıllık bazda %52,2 artarak yaklaşık 115,5 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. İşlem hacmi açısından en önemli segmentler giyim, ayakkabı ve aksesuarlar (%9,4), elektronik (%6,7), hava yolu hizmetleri (%6,2) ve yemek hizmetleridir (%5,9). Dolar bazında, Türkiye’nin çevrim içi pazarı son altı yılda %382 oranında büyümüştür. E-ticaret, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının %6,9’unu oluşturmakta ve toplam iç ticaret hacminin yaklaşık beşte birine karşılık gelmektedir. Böylece sektör, Türk ekonomisinin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir.

Yabancı sermayenin güçlü varlığı

Pazarın büyüklüğü (85 milyondan fazla nüfus) ve nüfusun artan dijital okuryazarlığı nedeniyle Türkiye, uzun süredir küresel teknoloji şirketlerinin ve çok uluslu yatırımcıların odağında yer almaktadır. Bu aktörler pazara ya doğrudan giriş yapmakta ya da başarılı yerel girişimleri satın alarak dahil olmaktadır. Perakende pazarının baskın oyuncusu, Çinli Alibaba Group’un çoğunluk hissesine sahip olduğu Trendyol platformudur. Amerikan şirketi Amazon da yerelleştirilmiş platformuyla Türkiye’de faaliyet göstermekte ve özellikle lojistik altyapıya yatırım yapmaktadır. Başlıca yerli pazar yeri Hepsiburada ise yakın zamanda Kazakistan merkezli Kaspi.kz şirketinin bünyesine katılmıştır.

Teslimat segmentinde de yabancı yatırımcıların önemli payı bulunmaktadır. Önde gelen yemek teslim platformu Yemeksepeti tamamen Alman Delivery Hero şirketine aittir; hızlı market teslimat hizmeti sunan Getir ise Birleşik Arap Emirlikleri’nden Mubadala yatırım şirketi tarafından devralınmıştır. Binlerce yerel satıcının finansal işlemleri ve dijital ödemeleri, Hollanda merkezli PayU grubunun bir parçası olan iyzico tarafından sağlanmaktadır. Shopify ve Stripe gibi uluslararası platformlar da yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Çek şirketleri için henüz kullanılmamış potansiyel

Trendyol başta olmak üzere Türk e-ticaret platformları hâlihazırda Çekya’da aktif olarak faaliyet gösterip yerel şirketlerle rekabet ederken, ters yönde yani Çek şirketlerinin Türkiye’ye çevrim içi satış faaliyetleri neredeyse yok denecek kadar azdır. Günümüzde büyük Çek e-ticaret firmalarından hiçbiri Türkiye’de doğrudan B2C operasyonlara veya yerelleştirilmiş bir e-ticaret sitesine sahip değildir. Oysa Türk tüketiciler özellikle giyim, ayakkabı, elektronik ürünler ve çevrim içi yemek hizmetlerine yüksek talep göstermektedir. Bu durum, Çek şirketleri için önemli bir pazar fırsatı sunmaktadır. Ayrıca Türk mevzuatı yabancı yatırımlara elverişlidir; yabancılar yerel ortak zorunluluğu olmaksızın %100 yabancı sermayeli limited şirket (Ltd. Şti.) veya anonim şirket (A.Ş.) kurabilmektedir.

Pazarın özellikleri ve yasal düzenlemeler

Türkiye pazarına giriş, kapsamlı hazırlık gerektirmekte ve AB standartlarından farklı olan yerel düzenlemelere uyum sağlamayı zorunlu kılmaktadır. Doğrudan sınır ötesi gönderiler için en önemli engellerden biri, ithal ürünlerde 30 avro olarak belirlenen düşük “de minimis” limitidir. Bu tutarın üzerindeki ürünler tam gümrük işlemlerine tabi tutulmaktadır; bu da yabancı şirketleri yerel iştirak kurmaya ve ürünlerini yerel depolardan dağıtmaya yönlendirmektedir.

Ayrıca Türkiye’de zorunlu bir kayıt yükümlülüğü bulunmaktadır: ülkede faaliyet gösteren her e-ticaret platformu, tüketici hakları ve kişisel verilerin korunmasını denetleyen ETBİS devlet sistemine kayıt olmak zorundadır. Türk pazarı aynı zamanda taksitli ödeme sistemlerinin yaygınlığı ve zorunlu e-fatura uygulaması ile de öne çıkmaktadır. Bu nedenle yabancı satıcılar, genellikle tamamen küresel çözümler yerine T-Soft veya Ticimax gibi yerelleştirilmiş altyapılarda e-ticaret siteleri kurmayı tercih etmektedir. E-ticaret faaliyetlerinden alınan stopaj vergisine ilişkin düzenlemelerin de yakından takip edilmesi gerekmektedir.

Roman Seidl
Ticaret ve Ekonomi Bölümü Başkanı
Çek Cumhuriyeti’nin Ankara Büyükelçiliği